۱- دو سه روز پیش در اجلاس گروه هفت، ترامپ رییس جمهوری آمریکا در حضور رهبران این گروه توافقنامهای را با ایران امضا کرد. اینکه در چنین محیطی توافقنامه امضا میشود، معنا دارد که تفسیر آن مفصل است ولی مختصر اینکه نشان از توافق (تفاهم) جمعی “گروه هفت” را دارد، مخصوصا که مکرون نخست وزیر فرانسه (میزبان جلسه) کنار او بود و فورا با او دست داد و ابراز خرسندی کرد. نکته بعدی اینست که با امضا در چنین شرایطی ترامپ به آسانی نمیتواند بعضی نکات را نفی بکند زیرا این یک توافقنامه از جانب گروه هفت به حساب میآید.
۲- امضا پیش از زمان اعلام شده که قرار بود روز جمعه باشد معنا دار است؛ و البته نیاز به جلسه روز جمعه را از میان برد.
۳- امضا روسای جمهوری نیاز به امضا رهبر ایران را ندارد زیرا همیشه چنین چیزهایی در سطح افراد یا مقامات است. از طرفی کنگره آمریکا نیز امضا نکرده پس از طرف آنها بعضی تغییرات میتواند صورت بگیرد.
۴- اما چندین سال پیش نوشتم: آمریکا از عقل و سیاست به دور میباشد ولی قدرت نظامی و اقتصادیش باعث میگردد که کارهای غلط او هنوز به بن بست نرسیده است. در خصوص ایران اگر آنها به جای دشمنی با روش زیرکانه دوستی پیش میآمدند اکنون تمام اقتصاد، بانک، تجارت، صنعت و … و دولت ایران زیر کلید آنها بود. حال شاید میخواهند به آن روش روی بیاورند ولی چند چیز عوض شده: اول از همه دانش سردمداران رژیم ایران از اوضاع سیاسی جهان ابدا قابل مقایسه با چند دهه پیش نیست. دیگر اینکه جناح ملی گرای درون حاکمیت رشد کرده است. همچنین چین به عنوان یک قدرت در برابر آمریکا پیدا شده که جناح ملی گرای ایران در پی رابطه قوی با اوست. و چندین نکته ریز و درشت دیگر که شرایط را با چند دهه پیش متفاوت کرده است.
۵- نکته اینجاست که چین و روسیه نیز برخلاف برجام در این توافقنامه نظر داشتند و آن را تأیید کردند که دارای معنای خاص است.
۶- حال به نکته مهم ماجرا رسیدیم؛ غرب در مواردی مانند سوریه زمان بشار اسد و سودان با فرستادن امارات و عربستان (لیبی و…) به آنها وعده داد که تحریمها را برمیدارند و میلیاردها دلار خرج بازسازی میکنند با اینکار شکاف ایجاد کردند و نیروهایشان را برای سرنگونی و تجزیه این کشورها بکار گرفتند و موفق شدند. آنها هرگاه خواستند رژیمی را از درون متلاشی بکنند با ظاهر دوستی وکمک آمدند نمونههای دیگر زمانیکه میخواستند شاه را بردارند و یا قذافی را سرنگون بکنند.
اکنون این احتمال درباره ایران هم وجود دارد اما چند نکته یا تفاوت مهم در باره ایران وجود دارد که از جمله رهبر کشور و سپاه پاسداران است که در برابر این توافق با شک برخورد میکنند.
و البته این هشدار من را هم باید کاملا در نظر بگیرند.
نکته بعدی رابطه این جناح با چین و روسیه است که باید محکم تر بشود.
ولی شاید غرب فعلا قصد سرنگونی رژیم را نداشته باشند و یا بدانند که توان آن را ندارند؛ ولی میخواهند اقتصاد و … کشور را در دست بگیرند و طبق معمول (روش سیاسیاشان در جهان) پس از چند سال دوباره آن (ایران) را زمین بزنند.
نکته بسیار مهم و تعیین کنندهای که نباید فراموش کرد، شکست نظامی آمریکا و اسرایل با حمایت چندین شیخ نشین بسیار ثروتمند در جنگ اخیر با ایران بود که آنها را مجبور به تغییر در رفتار و سیاستهایشان کرده است.
در سیاست نه دوست وجود دارد و نه دشمن؛ در عین حال همه دوست هستند و همه دشمن.
در سیاست اعتماد بی چون و چرا وجود ندارد، شطرنجی است که همه کشورها در آن نقش دارند و هر حرکت دوست و یا دشمن میتواند خوب و یا بد باشد.
شنبه
۳۰ خرداد ۱۴۰۵
۲۰ ژون ۲۰۲۶
فیلسوف صاحب مکتب
م. حسن بایگان
اپسالا ـ سوید