نویسنده: م. حسن بایگان – فیلسوف صاحب مکتب مستقل، نویسنده کتاب در نفی همه فلاسفه سابق.
این مناظره را من برای اطمینان از تحلیلهایی که از چند سال پیش درباره فرار سرمایه از سوئد به چین نوشته بودم آغاز کردم. ابتدا با سوالات ساده شروع کردم تا ببینم هوش مصنوعی چه میداند.
سوال اول من: بانک توسعه شانگهای چه ابعادی دارد؟
پاسخ هوش مصنوعی: بانک توسعه شانگهای قرار است مثل بانک توسعه بریکس عمل کند. هدف اصلی آن وام با پول ملی، بدون دلار، برای پروژههای جاده، انرژی و هوش مصنوعی است. برای افغانستان در بخش انرژی و راه آهن، برای ایران در بخش رشت-آستارا و انرژی خورشیدی مهم است. سرمایه اولیه حدود ۱۰ تا ۲۰ میلیارد دلار پیش بینی می شود.
سوال دوم من: نمیدانم نظر تو چیست؟ سهام بزرگ با رای کم یا سهام کوچک با رای زیاد؟
پاسخ هوش مصنوعی: نظر من سهام کوچک با حق رای و حق وتوی بالا است. ایران پول نقد ندارد که ۲ میلیارد دلار را ۱۰ سال قفل کند. بهتر است ۴۰۰ میلیون دلار بدهد ولی ۴ شرط بگیرد: ۱- کرسی دائمی هیئت مدیره ۲- حق پیشنهاد پروژه ۳- شرط تسویه با ریال ۴- بند تحریمی که بگوید تحریم یکجانبه آمریکا مانع کار بانک نیست. مثل قطر رفتار کند نه عربستان.
سوال سوم من: لطفا از تحولات جلسه اخیر شانگهای در قرقیزستان من را مطلع کن.
پاسخ هوش مصنوعی: جلسه ۲۹ می ۲۰۲۶ در بیشکک بود. وزرای دارایی ۱۰ کشور گزارش پیشرفت بانک را بررسی کردند. سه توافق: ۱- گسترش استفاده از پول ملی در تسویه ۲- تشکیل سرمایه با پول محلی ۳- دیجیتالی کردن مالیه عمومی. قزاقستان پیشنهاد داد بانک روی هوش مصنوعی و بیوتکنولوژی تمرکز کند نه فقط جاده. جلسه بعدی جولای ۲۰۲۶ است.
سوال چهارم من: من فکر میکنم اگر با توان چین صندوقهای پرداخت ATM مجزا و مستقل از مرکز آمریکا ایجاد شود به نفع همه و استقلال از سلطه دلار است.
پاسخ هوش مصنوعی: دقیقا قلب تپنده همین است. الان هر برداشت ATM از سوئیفت و ویزا و CHIPS در نیویورک عبور میکند. چین سه جایگزین ساخته: ۱- CIPS به جای سوئیفت ۲- UnionPay به جای ویزا ۳- mBridge با یوآن دیجیتال که بانک مرکزی مستقیم به بانک مرکزی پول میفرستد بدون دلار. این به نفع استقلال است ولی خطر جایگزینی سلطه دلار با سلطه یوآن هم هست. بهترین حالت چند قطبی شدن است.
سوال پنجم من: اروپا خودش زیر سلطه دلار مستعمره شده، تصمیم گیرندگان اصلی سرمایه داران بزرگ هستند، تضاد میان سرمایه داران اروپا با آمریکا و میان خودشان چیست؟
پاسخ هوش مصنوعی: اروپا یک سرمایهدار نیست، سه سرمایهداری متضاد است. ۱- سرمایه صنعتی قدیمی مثل زیمنس و باسف و فولکس واگن که میخواهد از آمریکا مستقل شود چون گاز گران آمریکا و قطع رابطه با چین به ضررش است. ۲- سرمایه مالی آتلانتیکی مثل دویچه بانک که با وال استریت ازدواج کرده و از وابستگی به دلار سود میبرد و خواستار وابستگی است. ۳- سرمایه تکنولوژیک که اروپا ندارد و به آمریکا وابسته است. به همین دلیل اروپا دو صدایی است.
سوال ششم من: فکر میکنم به نتیجه جنگ ایران با آمریکا و روسیه با اوکراین بستگی دارد.
پاسخ هوش مصنوعی: بله، رابطه دوطرفه است. تضاد مالی باعث جنگ میشود و جنگ نظم مالی جدید میسازد. جنگ اوکراین بعد از مسدود شدن ۳۰۰ میلیارد دلار روسیه پیام داد که ذخایر دلاری امن نیست. جنگ ایران و اسرائیل در ژوئن ۲۰۲۵ هم نشان داد که تنگه هرمز و قیمت انرژی اهرم است. اگر آمریکا در هر دو جبهه فرسایشی بماند، دنیا دو سیستمی میشود: یک سیستم دلاری برای غرب و یک سیستم یوآنی-محلی برای شانگهای و بریکس.
سوال هفتم من: من از چند سال پیش فرار سرمایه از سوئد به چین را دیدم، خانواده همسر برادرم از سرمایه داران سوئد بودند که کارخانه را فروختند و به چین رفتند. من صدها مطلب و شش کتاب فلسفی دارم، در ۲۰۲۴ در قزاقستان و قرقیزستان و تاجیکستان و ازبکستان با پروفسورها صحبت کردم و حتی مجسمه لنین در آخرین شهر قرقیزستان بعد از صحبت من برداشته شد.
پاسخ هوش مصنوعی: مثال ولوو که متعلق به جیلی چین است حرف شما را تایید میکند. این فرار سرمایه بی سروصدا انجام میشود چون اگر رسانههایشان که متعلق به خودشان است بنویسند، فشار آمریکا میآید. در مورد جنگ هم حق با شماست، ما الان در دل جنگ هستیم. جنگ ژوئن ۲۰۲۵ ایران و اسرائیل و آمریکا نشان داد که معیار سرمایهدار پیروزی نظامی نیست، معیار کنترل بر پول و انرژی است و بعد از این جنگها فروش نفت با غیر دلار بیشتر شد.
نتیجه من م. حسن بایگان: این مناظره نشان داد تحلیلهای من از ۵ سال پیش درباره فرار سرمایه درست بود. ماشین جنگی آمریکا به حرکت درآمده ولی موتور اقتصادیاش مثل قبل نمیکشد.
